Gluten Nedir? Gluten İçeren Besinler Hangileri?

Gluten; buğday, çavdar, arpa gibi tahıllı gıdaların içerisinde bulunan bir çoklu protein birlikteliğidir. Gluten içeren gıdaları öğrenin

Sağlık konusunda çeşitli bilgiler ve yorumlar gün geçtikçe güncellenerek karşımıza çıkar. Sağlıklı beslenme konusunda ise ne olduğunu bilmesek bile adını kesinlikle duyduğumuz glüten, bu yazımızda mercek altına yatılarak merak ettiklerinize, nitelikli cevaplar ile karşınıza çıkıyor.

Gluten Nedir?

Gluten Fransızca bir kelimedir ve Türkçe karşılığı glüten olarak çevrilmektedir. Asıl adıyla Gluten; buğday, çavdar, kılçıksız buğday, arpa gibi tahıllı gıdaların içerisinde bulunan bir çoklu protein birlikteliğidir.

Gluten Nedir?

Gluten içerisinde bulunan iki ana protein, glütenin ve gliadindir. Un ve suyun karışımı ile ortaya çıkan tutkal benzeri yapışkan ağın sebebi; glüten proteinleridir. Bu proteinler sayesinde hamur kıvam ve elastiklik kazanır, pişirme esnasında ise kabarıklık sağlanır. Glutenin sağlık konusunda olumsuz sonuçların sebebi ise çoğunlukla gliadindir.

Günümüz de glüten, sadece tahılların içerisinde bulabileceğimiz bir protein olmaktan çıkarak hiç beklemeyeceğimiz gıdaların içerisinde de bulunabilir bir hale gelmiştir. Farklı amaçlara hizmet ederek, dışarıdan ekleme yoluyla gıdalarla buluşan bu protein işlenmiş gıdalara dokuyu iyileştirici ve nem tutucu bir özellik sağlar. Bu sebeple sıklıkla katkı maddesi olarak kullanılır.

Çoğu birey gluteni tolere ederken, bazı rahatsızlıklara sahip insanlarda tam tersi bir durum gözükür. Çölyak hastalığı, gluten duyarlılığı, buğday alerjisi gibi tanılar için glüten bir numaralı tehlikedir ve sorunlara neden olabilir.

Gluten Ne İşte Yarar?

  • Glüten doğal bir yapıştırıcı işlemi gören bir proteindir. Unun bağlanmasını sağlar ve ekmek başta olmak üzere çeşitli hamur işlerinde hamurun ağ yapısını oluşturur. Glüten olmadan mayalanma ve kabarma mümkün değildir.
  • Glüten, jelatinin en iyi alternatifidir. Tat, lezzet ve koku açısından daha iyi aynı zamanda ekonomiktir. Sağlık açısından hayvansal jelatin yerine tercih edilmelidir, vücutta çok daha kolay sindirilir.

Gluten İçeren Besinler Hangileri?

  • Buğday Unu, Buğday Nişastası, Kahverengi Un, Kavuzlu Buğday, Buğday Özütü
  • Çavdar, Arpa, Tritikale, Kılçıksız Buğday, Farro
  • Ekmek, Pide ve Lavaş
  • Pasta, Kek ve Turta
  • Kahvaltılık Gevrek
  • Kurabiye, Bisküvi ve Kraker
  • Paketli Patates Kızartması ve Cips
  • Bulgur, Kepek, İrmik
  • Makarna, Erişte, Hububat
  • Et Suyu, İşlenmiş Et
  • Et veya Deniz Ürünü Taklitleri
  • Meyan Kökü
  • Baharat Karışımları
  • Çorba ve Harçları
  • Sirke (Tam damıtılmış sirkeler gluten içermez)
  • Arpa Maltı
  • Sakız
  • Soya Sosu, Salata Sosları
  • Soslu Kuru Yemişler
  • Kuskus
  • İrmik

Gluten içeren ürünler oldukça fazladır. Eğer gluten beslenmenizde dikkat ettiğiniz bir nokta ise, ürünlerin içeriklerini okuma alışkanlığını kazanmanızda fayda vardır.

İçerisinde Gluten Olmayan Gıdalar Hangileri?

Glütensiz beslenmeyi hayatınızın bir parçası haline getirme kararı aldıysanız eğer, birçok seçeneğiniz mevcuttur;

  • Kahverengi, beyaz ve yabani pirinç
  • Karabuğday
  • Glutensiz badem unu
  • Hindistan cevizi unu
  • Mısır
  • Bezelye unu
  • Darı
  • Patates unu
  • Mısır
  • Mısır nişastası
  • Guar sakızı
  • Kinoa
  • Patates
  • Soya unu
  • Sorgum
  • Teff unu
  • Karnıyarık otu tozu
  • Kıvırcık salata, marul
  • Brokoli, ıspanak
  • Karalahana, pazı
  • Yonca filizi, brüksel lahanası
  • Kuşkonmaz, yeşil fasulye
  • Maydanoz, taze soğan
  • Tere, rezene, pırasa
  • Beyaz lahana, karnabahar
  • Soğan, sarımsak, arpacık soğanı
  • Mantar, enginar, Çin lahanası
  • Kereviz, şalgam, turp
  • Meksika turpu, salatalık
  • Bal kabağı, kırmızı biber
  • Domates, patlıcan
  • Yeşil biber ve su kestanesi
  • Avokado, limon
  • Misket limonu, üzüm
  • Kayısı, mango
  • Papaya, kavun
  • Ananas ve kuru erik

Glutenin Faydaları Neler?

  • Besin değeri göze alındığında bağırsakta bulunan faydalı bakterilerin çoğalmasını sağlayan faydalı bir besindir.
  • Prebiyotik olarak kabul edilir.
  • Kalp damar hastalıklarının önlenmesinde faydalıdır.
  • Beyinde inme riskini azaltır.
  • Diyabet ile ilişkili komplikasyonların önlenmesinde etkilidir.

Gluten içeren besinlerin mümkün olduğunca az işlenmeleri gerekir. Tahılların işlenmemiş halinin daha sağlıklı olduğunu vurgulamak gerekir.

Glutenin Zararları Neler?

  • Genetik yatkınlığı bulunan bireylerde gluten, mide asidi ile temas etmesinden sonraki evrede parçalanmadan ince bağırsağa ulaşabilir ve sonuç olarak bu bölgelerde çölyak hastalığına özgü doku hasarını başlatabilir.
  • Çölyak hastalığında ise, ince bağırsakta bulunan emilim yüzeyini azaltarak sindirim bozukluklarına sebep olur.

Çölyak hastası bireylerde gluten, emilimin yetersiz olması sonucu;

  • Kemik erimesi
  • Kansızlık
  • Diş çürükleri
  • Büyüme geriliği
  • Boy kısalığı
  • Halsizlik
  • Yorgunluk
  • Kadınlarda regli düzensizliği
  • Tiroid hastalığı
  • Cilt hastalıkları
  • Ergenlik gecikmesi gibi çeşitli yaşamı olumsuz yönden etkileyen rahatsızlıklara sebep olabilir.
  • Çölyak olmayan gluten duyarlılığında ise, bireylerde gluten sindirim sorunlarına, halsizliğe ya da cilt problemlerine sebebiyet verebilir.
  • Buğday alerjisi sonucunda vücut hızlı ve gürültülü bir tepkime gösterir. Vücutta;
  • Şiddetli kızarıklık
  • Nefes darlığı
  • Çarpıntı, gelişerek acil müdahale gerektirebilir.

Gluten Duyarlılığının Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastalığı ile çok benzer belirtiler gösteren gluten duyarlılığı, çölyak hastalığına kıyasla çok daha sık görülen bir gluten hassasiyeti türüdür.

  • Gaz
  • Şişkinlik
  • İshal
  • Kabızlık
  • Karın Ağrısı
  • Bulantı gibi sindirim sistemi ile ilişkili şikayetler
  • Halsizlik ve sürekli yorgunluk hissi
  • Eklemlerde ve kaslarda ağrılar
  • Ciltte kuruluk, pullanma, kızarıklık
  • Baş dönmesi, baş ağrısı gibi diğer organ sistemlerini ilgilendiren şikayetler gluten duyarlılığı ile bağlantılı olabilir.

Diğer pek çok başka rahatsızlıkta görülebilecek bu şikayetler ile gluten duyarlılığı konusu koymak doğru ve mümkün değildir. Fakat bu rahatsızlıklara sahipseniz gluten duyarlılığı da göz önünde bulundurmanız gereken bir ihtimaldir.

Gluten Diyeti Nedir?

Gluten diyeti; çölyak hastalarına, gluten instoleransı ve buğday alerjisi olanlara tedavi amacıyla uygulanan bir beslenme programıdır. Gluten tüketimi sonucu ortaya çıkan sağlık sorunlarının ortadan kaldırılmasını amaçlayan kişiler ve sadece tercihen glüteni hayatından çıkarmak isteyenlerin uygulayabileceği bir diyet programıdır.

Glutensiz çeşitli gıdalara öğünlerde yer verilmesi diyetin temel yapı taşıdır. Gluten diyetinde diğer önemi nokta ambalajlı ürünlerinin içeriğine dikkat edilmesidir.

Özet Olarak

Gluten özellikle genetik yatkınlığı bulunan bireylerde farklı rahatsızlıklara sebep olabilecek faydaları olduğu gibi zararlarının da bulunduğu bitkisel bazlı bir proteindir. Eğer glütenle alakalı bir rahatsızlığın belirtilerine sahip olduğunu düşünüyorsanız mutlaka profesyonel bir destek alarak tanı konulması ve tedavi sürecine başlanması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İçeriğinde gluten bulunmayan besinler tüketmek glutensiz beslenme anlamına gelmektedir.

Gluten hassasiyeti ile çölyak hastalığının belirtileri çok benzerdir. Bu sebeple mutlaka doktor tanısı önemlidir.

Gluten hassasiyeti olan bireyler, çölyak hastaları gibi benzer rahatsızlıklara sahip olan bireyle glütensiz beslenmelidir.

Gluten alarjisi kızarıklık, çarpıntı gibi ani tepkimelere sebep olabilir.

Glutene karşı hassas olan bireylerin gluten tüketmesi sonucu vücudun bir tepkimesi olarak ortaya çıkan şişliktir.

Genetik yatkınlık söz konusu olduğunda gluten alerjisi sonradan çıkabilir.

Bu makaleyi faydalı buldunuz mu? Değerlendirin:
(Toplam Oy: 16 Ortalama: 4.9)

Okurların dikkatine:
Web sayfamızın içeriğini oluşturan yazıların amacı genel bilgilendirmedir ve teşhis yada tedavi yerine geçmez. İlgili bilgiler ve öneriler her bünye için değişik sonuçlara sebep olabilir. Bu nedenle paylaştığımız içeriklerde yer alan önerileri uygulamadan önce mutlaka hekim görüşü almanızı tavsiye eder, aksi durumda doğabilecek sonuçlardan sorumlu olmayacağımızı bildiririz.