Vitamin Nedir, Ne İşe Yarar? Hangi Besinlerde Bulunur?

Vitaminler, yaşamımızı sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğumuz organik bileşiklerdir. Çoğu vitamin yiyecekler ile vücudumuzda yer edinir.

Bu yazımızda vitaminler sağlığımız için mutlaka vücudumuzda bulunması gereken ve vücudumuz tarafından yeterince üretilemeyen ya da hiç üretilmeyen organik bileşikler olarak, merak ettiklerinizi, bilinmeyen yanlarını sunduğumuz konu olarak sizlere sunuluyor.

Vitamin nedir? Ne işe yarar? Hangi besinlerde bulunur? Gibi çeşitli sorularınızın cevabına makalemiz üzerinden ulaşabilirsiniz.

Vitamin Nedir?

Vitaminler, yaşamımızı sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğumuz organik bileşiklerdir. Çoğu vitamin yiyecekler ile vücudumuzda yer edinir.

vitamin nedir, vitaminler ne işe yarar

Bunun yanı sıra vitaminler, yapılarına göre suda ve yağda çözünenler olarak ikiye ayrılır;

  • Suda çözünen B ve C grubu vitaminler vücudun ihtiyacından fazla miktarda alındığında, artan miktar genellikle vücut tarafından depolanmaz ve idrar ile dışarı atılır. Bu sebeple, bu vitaminlerin düzenli olarak vücuda alınması gerekmektedir.
  • Yağda çözünen vitaminler, vücutta daha kolay depolanabilmektedir. Bu sebeple, suda çözünen vitaminlerin yağda çözünen vitaminlere kıyasla daha sık tüketilmesi gerekir.

Vitaminler Ne İşe Yarar, Görevleri Nelerdir?

Vitaminler doğal besin kaynaklarında bulunan, hücre yenilenmesinde, enerji üretiminde rol alan, vücudun belirli oranlarda ihtiyaç duyduğu, ruh halini iyileştirmek gibi vücutta ihtiyaç duyulan birçok reaksiyonu düzenlemek ve kolaylaştırmak adına çeşitli bilinen faydaları bulunan organik bileşiklerdir. Vitaminler, yaşlanma ile meydana gelen DNA hasarının azaltılmasına, uyanıklık ve iyi hissetme halinin muhafaza edilmesine ve çeşitli hastalıkların yol açabileceği risklerden korunmaya yardımcı olabilir.

Vitaminlerin görevleri;

  • Hastalıklarla Mücadele: Vitaminler günlük hayatımızı sağlıklı bir şekilde devam ettirmemizi sağlarken, hastalıklarla mücadelede söz konusu olduğunda da etkilidir. Vitaminler hastalık seyrinde çeşitli olumsuzluklara yol açabilecek etmenlere karşı vücudun savaşmasında rol sahibidir.
  • Hücre Zarı ve DNA Korumalığı: Vitaminler hücre zarı ve DNA’nın korunmasında etkilidir.
  • Vücuda Bağışıklık Kazandırır: Vitaminler, mikrop, virüs, bakteri kaynaklı hastalıkların sık görülmesini engellemekte ve hastalıklara karşı koruyucu bir etki göstermektedir.
  • Mide, Bağırsak ve Pankreas Sağlığı: Mide, bağırsak ve pankreas sağlığı için önemlidir. Vitaminler besinlerin mide ve bağırsakta emilimine destek olur.
  • Kemikleri Güçlendirme ve Eklem Sağlığı: Vitaminler, kemikleri güçlendirir ve eklem sağlığı için önemlidir. Özellikle belirli bir yaştan sonra ortaya çıkan kemik erimesi sorununu yok etmek veya azaltmak için oldukça mühim besin öğeleridir.
  • Kaslarda Meydana Gelen Kramp: Vitaminler kaslarda oluşan krampların giderilmesinde rol üstlenir.
  • Kalp Damar Sağlığı: Kandaki yağ oranını dengeler, damarları güçlendirir. Damar tıkanıklığını önler. Kanın yoğunluğunu ayarlar. Bu sebeple kalp damar hastalıklarına ve kolesterole iyi gelmektedir.
  • Yara Tedavisi: Vitaminler yaraların çabuk iyileşmesini sağlar. Özellikle ağız, dil ve diş eti yaralarına iyi gelirler.
  • Psikolojik Denge: Şehir hayatı yaşayan insanların sıklıkla karşılaştığı stres, uykusuzluk, yorgunluk gibi problemlerin vücutta yaratacağı sorunları hafifletmede, bünyenin psikolojik olarak da denge sağlamasında görevlidir. Depresyon, anksiyete, bipolar bozukluklar başta olmak üzere çeşitli psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde takviye olarak kullanıldığı bilinmektedir.
  • Polikistik Over Sendromu (PKOS) Tedavisi: Kadınlarda sıklıkla görülebilen Polikistik Over Sendromu (PKOS) tedavisinde kullanılır.
  • Üreme Sorunlarının Tedavisi: Vitaminler, üreme sorunlarının tedavisinde oldukça sık kullanılırlar. Kadın ve erkek infertilitesi (kısırlık) için tedavi uygulanan hastalara yeteri kadar vitamin içeren besinler ya da vitamin takviyesi almaları önerilir.

Vitamin Nasıl ve Ne Sıklıkla Alınmalı?

Vitaminlerin kullanım yolları;

Öncelikle vitamin takviyesi kullanımına başlamadan önce uzman bir doktora tıbbi durumunuzu ve varsa eğer alerjilerinizi belirtmeniz gerekmektedir. Çünkü olası bazı durumlarda vitamin kullanamayabilirsiniz veyahut sağlık durumunuza göre vitamin alım dozunun ayarlanması gerekebilmektedir. Vitaminleri düzenli ve kontrollü kullanmanız aldığınız verimi arttıracak bir etkiye sahiptir.

  • Tablet ve kapsül şeklindeki vitaminleri bir bardak su ile tüketebilirsiniz,
  • Dil altı tabletlerini dilinizin altına yerleştirerek çözünmesini beklemeli ve bu şekilde tüketmelisiniz,
  • Sıvı ilaçlar için ise verilen doz ayarlı şırınga, özel bir doz ölçme kaşığı veya ilaç kabı ile almanız gereken miktarı ölçüm yaparak tüketebilirsiniz.

Not: Vitaminleri kendi kaplarında saklamanız önemlidir.

Vitaminlerin alınma sıklığı;

Vitaminler, uzman bir doktorun veyahut sağlık otoritelerinin önerdiği miktarlarda alınmalıdır. Doktorunuz önermediği taktirde birden fazla vitamin kullanmanız ciddi yan etkilere sebep olabilir.

  • Fazla alınan A vitamini mide bulantısı, kusma, cilt kuruluğu ve karaciğer hasarına sebep olabilir. Mukoza ve ciltte kurulukta bu semptomlar arasında yer almaktadır.
  • Çok fazla D vitamini alımı karın ağrısı, sık idrara çıkma, su ihtiyacında artış, kas güçsüzlüğü ve ağrısı, baş ağrısına etken olabilir.
  • İnsan vücudu A, D, E, K ve Demir elementini depoladığından, bu bileşenlerin fazlası organ ve dokularda birikip böbrek, karaciğer, kalp gibi organlara hasar verebilir.

Hangi Vitamin Hangi Besinlerde Bulunur?

A Vitamini

Metabolizmanın sağlıklı bir şekilde görevini sürdürebilmesi için A vitamini içeren besinler tüketmek önemlidir. A vitamini, özellikle büyüme çağındaki çocukların kemiklerini güçlendirmede rol oynamaktadır ve göz sağlığı için önemlidir.

A vitamini içeren besinler;

  • Hayvansal Ürünler
  • Peynir
  • Yumurta
  • Tereyağı
  • Karaciğer
  • Balık
  • Bitkisel Ürünler
  • Greyfurt
  • Brokoli
  • Havuç
  • Balkabağı
  • Portakal
  • Ispanak

B1 Vitamini (Tiamin)

Vücudun ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlamakla görevlidir. Hücre yaşlanmasını geciktirir. Halsizlik, kas yorgunluğu, iştahsızlık gibi durumların giderilmesinde ihtiyaç duyulan bir vitamindir.

B1 vitamini (Tiamin) içeren besinler;

  • Tahıllar
  • Arpa
  • Yulaf
  • Bulgur
  • Kinoa
  • Mısır
  • Yağlı Tohumlar
  • Fındık
  • Ceviz
  • Fıstık
  • Hayvansal Ürünler
  • Yumurta
  • Karaciğer
  • Böbrek vb. organlar
  • Et
  • Süt

B2 Vitamini

B2 vitamini cilt hastalıklarına iyi gelen bir vitamin olarak bilinmektedir. Ağız, burun ve göz çevresinde meydana gelen döküntülerin, kaşıntıların, kızarıklıkların giderilmesinde rol üstlenmektedir.

B2 Vitamini içeren besinler;

  • Bitkisel Ürünler
  • Ispanak
  • Lahana
  • Brokoli
  • Narenciye meyveler
  • Hayvansal Ürünler
  • Karaciğer
  • Süt ve ürünleri
  • Yumurta
  • Et
  • Balık
  • Tahıllar, Baklagiller ve Yağlı Tohumlar
  • Kuru fasulye, nohut
  • Mercimek
  • Kaju, badem, ceviz
  • Yulaf
  • Pirinç
  • Mısır
  • Arpa

B3 Vitamini

B3 vitamini onarımdan sorumlu bir vitamindir. Yetersiz protein tüketen ve çok yönlü beslenme alışkanlığı olmayan bireylerde meydana gelen hastalıkların tedavisinde kullanılır.

B3 Vitamini içeren besinler;

  • Kuru Baklagiller
  • Nohut
  • Mercimek
  • Fasulye
  • Bakla
  • Hayvansal Ürünler
  • Kırmızı et
  • Tavuk
  • Balık
  • Karaciğer vb.
  • Tahıllar ve Yağlı Tohumlar
  • Bulgur
  • Yulaf
  • Darı
  • Badem
  • Ceviz

B6 Vitamini

B6 vitamini tıpkı B1 vitamini gibi enerji üretiminde rol alan önemli bir vitamindir. Ayrıca kırmızı kan hücrelerinde meydana gelebilecek sorunların önlenmesinde görevlidir.

B6 Vitamini içeren besinler;

  • Kuru Baklagiller ve Tahıllar
  • Nohut
  • Barbunya
  • Soya fasulyesi
  • Bakla
  • Bulgur
  • Kepek unu
  • Yulaf
  • Hayvansal Ürünler
  • Karaciğer
  • Yürek
  • Dalak
  • Böbrek
  • Bitkisel Ürünler
  • Sarımsak
  • Pırasa
  • Kara Lahana
  • Turp
  • Brokoli
  • Yeşillikler

B12 Vitamini

B12, hayvansal protein kaynaklı bir vitamindir ve anne-bebek sağlığı için en çok gerekli görülen vitaminler arasında yer edinmektedir. B12 vitamini, unutkanlık için de en etkili vitamindir.

B12 Vitamini içeren besinler;

  • Kümes Hayvanları
  • Tavuk
  • Hindi
  • Ördek
  • Kaz
  • Deniz Mahsulleri
  • Tüm balıklar
  • Istakoz
  • Midye
  • Havyar

C Vitamini

C vitamini yönünden zengin olan sebze ve meyvelerden rahatlıkla vücuda alınabilen bir vitamindir. C vitamini genellikle enfeksiyona bağlı bağışıklık problemlerinin tedavisinde kullanılan bir vitamin olarak bilinmektedir.

C Vitamini içeren besinler;

  • Turuncu ve Kırmızı Renkteki Sebze – Meyveler
  • Portakal
  • Mandalina
  • Domates
  • Vişne
  • Kızılcık
  • Yeşil Yapraklı Sebzeler
  • Rezene
  • Pancar
  • Ispanak
  • Marul
  • Brokoli

D Vitamini

D vitaminin temel kaynağı güneş ışığıdır ve balık yağı hariç diğer gıdalarda D Vitamini bulunmamaktadır. Kemiklerin güçlenmesi için son derece önemlidir. D vitamini ileri bir yaştan sonra meydana gelen kemik erimesi rahatsızlığının başlıca tedavi ilacıdır.

E Vitamini

Mide sorunlarının giderilmesinde, yağ formunda olan bu vitaminin antioksidan özelliği ile vücutta önemli etkileri bulunmaktadır.

  • E Vitamini içeren besinler;
  • Meyveler, Meyve Yağları ve Yağlı Tohumlar
  • Zeytin ve zeytin yağı
  • Avokado ve avokado yağı
  • Ceviz ve ceviz yağı
  • Fındık ve fındık yağı
  • Ayçiçek yağı vb.
  • Yeşillikler
  • Turp
  • Roka
  • Maydanoz
  • Marul
  • Tere

K Vitamini

Sıvı yapıdaki kanın yeteri kadar koyulaşmasını sağlar bu bağlama K vitamini, kalp damar sağlığı için son derece önemlidir. Ayrıca kalsiyumun vücuda alımını kolaylaştırır.

K Vitamini içeren besinler;

  • Deniz Ürünleri
  • Balıklar
  • Istakoz
  • İstiridye
  • Karides
  • Yengeç
  • Yeşil Yapraklı Sebzeler
  • Karnabahar
  • Tere Otu
  • Maydanoz
  • Ispanak
  • Brokoli

Vitamin Çeşitleri Neler?

  1. Suda Çözünen Vitaminler
  • B1 Vitamini (Tiamin)
  • B2 Vitamini (Riboflavin)
  • B3 Vitamini (Niasin)
  • B5 Vitamini (Pantotenik asit)
  • B6 Vitamini (Piridoksin)
  • B9 Vitamini (Folik asit)
  • B12 Vitamini (Kobalamin)
  • B7 Vitamini (Biotin)
  • C Vitamini (Askorbik asit)
  1. Yağda Çözünen Vitaminler
  • A Vitamini (Retinoidler)
  • D Vitamini (Kalsiferol, 1,25-dihidroksi D vitamini)
  • E Vitamini (Tokoferol)
  • K Vitamini

Vitaminin Faydaları Neler?

  • B1 Vitamini (Tiamin): Cilt, saç, kas sağlığı, beyin fonksiyonları için önemli bir role sahiptir.
  • B2 Vitamini (Riboflavin): Gıdaların enerjiye dönüştürülmesine yardımcı olur. Sağlıklı bir cilt, saç, dolaşım sistemi, beyin ve sinir sistemi için önemlidir.
  • Vitamin B3 (Niasin): Gıdaların enerjiye dönüştürülmesinde görev alır. Cilt sağlığı, dolaşım sistemi, beyin ve sinir sistemi için gereklidir.
  • B5 Vitamini (Pantotenik asit): Gıdaların enerjiye dönüştürülmesine yardımcı olur. Lipitler (yağlar), nörotransmitterler (sinir sistemi elemanları), steroid hormonları ve hemoglobinin yapımına fayda sağlamaktadır.
  • B6 Vitamini (Piridoksin): Homosistein düzeylerinin düşmesine yardımcı olarak kalp hastalığı riskini azalttığı bilinmektedir. Triptofan amino asidinin uyku, iştah ve ruh halinde anahtar rol oynayan bir nörotransmitter olan serotonine dönüştürülmesinde etkilidir. Kırmızı kan hücrelerinin yapımında görevlidir. Bilişsel yetenekler ve bağışıklık fonksiyonları üzerinde etkisi vardır.
  • B9 Vitamini (Folik asit): Yeni hücre oluşumda son derece önemli role sahip olan B9 vitamini, hamilelikte erken dönemde alındığında düşük ve nöral tüp defektlerini önlemeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca homosistein seviyelerini düşürerek kalp hastalığı ve kolon kanseri riskini azaltabildiği bilinmektedir.
  • B12 Vitamini (Kobalamin): B12, homosistein düzeylerini düşürmeyi sağlayarak, kalp hastalığı riskini azaltabilir. Yeni hücre üretimi, bazı yağ asitlerinin ve amino asitlerin parçalanmasında B12 vitamininin rolleri bulunmaktadır. Ayrıca sinir hücrelerini korur ve normal büyümelerini destekler. Kırmızı kan hücreleri ve DNA oluşumunda önemli bir yere sahiptir.
  • B7 Vitamini (Biotin): Gıdaların enerjiye dönüştürülmesine ve glikoz sentezine yardımcı olur. Bazı yağ asitlerinin oluşturulmasında ve parçalamasında görev alır. Sağlıklı kemikler ve saçlar için önemlidir.
  • C Vitamini (Askorbik asit): Hücrelere zarar verebilecek molekülleri nötralize eden bir antioksidan etkisi gösteren C Vitamini bağışıklık sistemini güçlendirir. C vitamini açısından zengin gıdalar, ağız, yemek borusu, mide ve meme dahil olmak üzere bazı kanser risklerini azaltabilir. C vitamini katarak için karşı koruma sağlayabilir ve yara iyileşmesi, kolajen yapımı gibi faaliyetlere yardımcı olur.
  • A Vitamini (Retinoidler): A vitaminleri görme için gerekli likopen prostat kanseri riskini azaltabilir. Dokuları ve cildi sağlıklı ve dinç tutar. Kemik büyümesinde ve bağışıklık sisteminde önemli bir etkiye sahiptir.
  • D Vitamini (Kalsiferol, 1,25-dihidroksi D vitamini): Kan, kalsiyum ve fosfor seviyelerinin korunmasına yardımcı olarak kemikleri güçlendirir ve diş gibi yeni kemik oluşumunda faydası büyüktür.
  • E Vitamini (Tokoferol): E vitamini yönünden zengin beslenme Alzheimer hastalığının önlenmesine büyük fayda sağlayabilir.
  • K Vitamini: Kan pıhtılaşması için önemlidir. Osteoporoz ve kemik kırıklıklarının önlenmesinde rol oynar.

Özet Olarak

Vitaminler insan sağlığı için son derece mühim ve çeşitli etkilere sahip organik bileşikler olarak çeşitli besinler yolu ile vücuda alınabilir. Vitaminlerin yeterli miktarda vücuda alınmaması beraberinde çeşitli problemleri beraberinde getirir. Sizin ve sevdiklerinizin sağlığı için düzenli ve yeterli miktarda, bilinçli bir şekilde doğal besinler yoluyla vitamin almanızı tavsiye ederiz.

Sıkça Sorulan Sorular

Vitamin takviyeleri sabah ya da akşam vücuda alınabilir ama mutlaka tok karnına almak en doğrusudur. Günde beş taneden fazla farklı besin takviyesi kullanmak tehlikelidir.

Vitamin takviyeleri, insan vücudunda eksikliği yaşanan vitaminler için kullanılabilen gıda takviyeleridir. Ciddi vitamin eksikliği çekenler veya hastalık sürecinde olanlara uzman tavsiyesi ile ilaç şeklinde vitamin takviyesi alması gerekebilir.

Hastalıklardan korunmak ve sağlıklı kalmak için vitamin ihtiyacını doğal besinlerden almak yerine bilinçsizce ek vitaminler kullanmak hastalıklara, rahatsızlıklara neden olabilir. Gereksiz vitamin kullanımı, hastalıklara karşı koruyucu etki göstermediği gibi, organlara da zarar verir.

Vitaminler vücuda dışarıdan alınabilen bileşenlerdir. Hücre yapısında yer almazlar. Hücre koruyucu olarak, tüketilen gıdalarla beraber vücuda alınır. Vitaminler doğrudan bir enerji kaynağı olarak görev yapmazlar, karbonhidrat ve yağ gibi besin maddelerinden enerji üreten enzimlere yardımcı olurlar.

Vitaminler, doğal besin kaynaklarında fazlasıyla bulunan, hücre yenilenmesine ve enerji üretimine destek olan, vücudun günlük olarak belirli miktarlarda ihtiyaç duyduğu, yeterli olmadığı durumlarda dışardan takviye olarak alınması gereken, yoksunluğunda çeşitli sorunları tetikleyebilen düzenleyici ve direnç attırıcı organik bileşenlerdir.

Bu makaleyi faydalı buldunuz mu? Değerlendirin:
(Toplam Oy: 34 Ortalama: 4.9)

Okurların dikkatine:
Web sayfamızın içeriğini oluşturan yazıların amacı genel bilgilendirmedir ve teşhis yada tedavi yerine geçmez. İlgili bilgiler ve öneriler her bünye için değişik sonuçlara sebep olabilir. Bu nedenle paylaştığımız içeriklerde yer alan önerileri uygulamadan önce mutlaka hekim görüşü almanızı tavsiye eder, aksi durumda doğabilecek sonuçlardan sorumlu olmayacağımızı bildiririz.