Ketojenik Diyet Nasıl Yapılır? Zararları Nedir?

Ketojenik diyet, refrakter epilepsiyi tedavi etmek için yüksek yağlı besinler ile yeter miktarda protein içeren besinlerin tüketildiği diyettir.

Diyet gerek zayıflamak gerekse bazı sağlık sorunlarını gidermede yardımcı olması amacıyla veyahut sağlığı desteklemek için neredeyse hepimizin hayatının bir döneminde uyguladığı ya da uygulamaya çalıştığı bir beslenme düzenidir.

Ketojenik diyet, bu beslenme düzenlerinden bir tanesidir ve gün geçtikçe adından daha sık söz ettirmektedir. Bu yazımızda sizler için Ketojenik diyet hakkında geniş bir bilgi yelpazesi ile merak ettiklerinizi mercek altına alarak, nitelikli cevaplar sunduk.

Ketojenik Diyet Nedir?

Ketojenik diyet, temelde protein ve karbonhidratları büyük ölçüde azaltıp, çok büyük bir kısmının yağlardan oluştuğu diyetler olarak tanımlanabilir. Tipik olarak %70 yağ, %20 protein ve yalnızca %10 karbonhidrat içerir. Ekmek, pilav, makarna gibi karbonhidrat içeren gıdalar ile beslenmek yerine balık, tereyağı, zeytinyağı, et vb. gıdalarla yağ ve protein miktarı arttırılır. Böylece vücut, enerji sağlamak amacı ile yağ yakmak zorunda kalır.

Ketojenik Diyet Nedir, Ne İşe Yarar?

Ketojenik Diyet Ne İşe Yarar, Ne İçin Yapılır?

Ketojenik diyet (veya kısaca keto diyeti), oldukça fazla sağlık yararı sunan düşük karbonhidratlı ve yüksek yağlı bir diyet çeşididir. Ketojenik kelime kökeni ketozis kelimesinden gelir. Ketozis; düşük karbonhidrat halinde vücudun enerji elde etmek için yağ yakması anlamına gelir. Düşük karbonhidratla beslenme, kandaki glikoz seviyesini ve buna bağlı olarak insülini düşürür. Vücut, yeterli miktarda glikoz ve karbonhidrat alamayınca bu sefer yağlara yönelir. Enerji için vücut yağ yakmaya başladığında "keton" denilen cisimler ortaya çıkar. Ketonların ortaya çıkışı ise vücudun ketozis sürecinde olduğunu gösterir.

Hayata geçirilen sınırlı tıbbi araştırmalar ve çalışmalar doğrultusunda ketojenik diyet sürecinde başta epilepsi olmak üzere Alzheimer, diyabet ve kanser gibi bir takım ciddi hastalıklara ve sağlık sorunlarına karşı olumlu etkileri ve faydalarıyla beraber bilimsel araştırmalara göre kilo vermeye de yardımcı olduğu gözlemlenmiştir.

Ketojenik Diyetin Faydaları Nelerdir?

  • Epilepsi gibi nörolajik hastalıkların tedavisi için ortaya çıkarılmıştır. Bu konu üzerinde yapılan araştırma ve çalışmalar ketojenik diyetin epileptik çocuklarda yaşanan nöbetlerde büyük bir azalma sağladığı keşfedilmiştir.
  • Özellikle metabolik, nörolojik veya insülinle bağlantılı hastalıklarda da birçok fayda sağlayabileceği çeşitli araştırmalar ile kanıtlanmıştır.
  • Doğru uygulandığında sağlıklı bir şekilde kilo vermeye ve çeşitli sağlık sorunları için risk faktörlerini minimuma indirmeye yardımcı olabilir.
  • Vücut yağı, HDL kolesterol seviyeleri, kan basıncı ve kan şekeri gibi kalp hastalıklarını ortaya çıkarabilen risk faktörlerini tedavi edebilir.
  • Alzheimer hastalığının semptomlarını azaltabildiği ve ilerlemesini yavaşlatabildiği bilinmektedir.
  • Parkinson hastalığının semptomlarını hafifletilmede, polikistik over sendromunda önemli bir rol oynayan insülin seviyelerini azaltmaya yardımcı olmada ve düşük insülin seviyelerinin yanı sıra daha az şeker veya işlenmiş gıdaların kullanılması ile sivilce ve aknelerde azalmaya yol açtığına dair küçük araştırmalar, çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

Ketojenik Diyetin Riskleri (Yan Etkileri) Nelerdir?

Ketojenik diyet tamamen fayda sağlayacak ya da bütünüyle doğal bir yöntem değildir. Her şeyden önce bir tıbbi sorunun tedavisi amacı ile ortaya çıkarılmıştır. Bu sebeple birçok tedavi yöntemi gibi çeşitli yan etkileri bulunmaktadır.

Her ne kadar normal şartlar altında sağlıklı bireyler için risk teşkil etmese de metabolizmayı değiştirmesi nedeni ile vücutta önemli değişikliklere yol açabilir ve bu sebeple bir takım tıbbi sorunlara rahatsızlıklara neden olabilir.

Riskler;

  • Özellikle çocuklarda ketojenik diyet uzun süre devam edilmesi halinde, büyümede yavaşlamaya sebep olabilir.
  • Ketojenik diyet sürecinde normalde 1 / 1000 olan böbrek taşı riskinin 1 / 20’ye yükseldiği gözlemlenmiştir.

Yan Etkiler

  • Enerjisiz hissetme,
  • Yorgunluk,
  • Zayıf hissetme,
  • Zihinsel işlev sorunları,
  • Artan açlık hissi,
  • Mide bulantısı,
  • Sindirim rahatsızlıkları,
  • Egzersiz anında performans düşüklüğü.

Ketojenik diyet uygulanırken idrarda ve/veya nefeste kokma olabilir. Bunun sebebi ketoz esnasında vücudun ürettiği ve atıklardan dolayıdır.

Not: Halk arasında yan etkilere keto gribi adı verilir. Vücut ketojenik olarak enerji tüketimine yani ketoza alışırken metabolizmada yaşanan değişikliklerden kaynaklanmaktadır. Bu yan etkiler normal şartlar altında 2-7 gün arasında devam eder.

Editörün Önerdiği Diğer Diyet Türleri:

Ketojenik Diyet Türleri Nelerdir?

  • Döngüsel/ Hedefli Ketojenik Diyet (HDK): Gelişmiş yöntemlerdir ve genellikle vücut geliştiriciler ve sporcular tarafından uygulanırlar. Profesyonel bir diyetisyen tarafından destek alınmadan uygulanmaları tehlikelidir, tıp camiasında tavsiye edilmemektedir.
  • Standart Ketojenik Diyet: Üzerinde en çok bilimsel araştırma yapılmış diyettir. Standart ketojenik diyette çok düşük karbonhidrat, orta düzeyde protein ve çok yağlı bir diyet uygulanır. Diyette genellikle %75 oranında yağ, %20 oranında protein ve sadece %5 oranında karbonhidrat bulunur.
  • Yüksek Proteinli Ketojenik Diyet: Standart ketojenik diyete benzerlik gösterse de daha fazla protein barındırır. Bu diyette çoğu zaman %60 oranında yağ, %35 oranında protein ve yine %5 oranında karbonhidrat bulunur.

Ketojenik Diyet Nasıl Yapılır?

Bu diyet, karbonhidrat alımını büyük ölçüde azaltmayı ve yağla değiştirmeyi içerir. Vücuttaki karbonidrat değerleri azalmaya başladığında Ketoz adı verilen metabolik bir duruma girer. Ketojenik diyeti bir beslenme biçimi olarak söylemek mümkündür. Temelde enerjisini karbonhidrattan almaya alışkın vücuda bunu yağdan almasını öğretmeye çalışırsınız. Mutlaka bir adaptasyon süresine ihtiyaç vardır. Ketojenik diyeti uygulamak için ilk olarak serbest ve yasak olan yiyecekleri gruplandırmanız gerekir.

Ketojenik Diyette Tüketilmesi Önerilen Gıdalar

  • Çeşniler/Baharatlar: Tuz, karabiber, kırmızı biber, kekik gibi çeşniler ile beslenmenizi renklendirmek mümkündür. Baharatlar bu dünyanın sihridir ve bu sihirden diyetiniz esnasında da faydalabilirsiniz.
  • Düşük Karbonhidratlı Sebzeler: Çoğu yeşil renk olmak üzere, domates, soğan, biber gibi düşük karbonhidratlı sebzeleri tercih etmeniz önemlidir.
  • Et, Balık, Hindi Eti, Kırmızı Et Türleri ve Tavuk Eti: Bunlardan üretilmiş jambon, pastırma, salam ve sosis gibi ürünler ketojenik diyette önemli bir rol oynayan proteinleri sağlar. Balık olarak omega-3 yağını bolca içeren içeren alabalık, hamsi, kefal, orkinoz, ringa, sazan, somon, ton balığı, uskumru ve yayın balığı gibi yağlı balık türlerine ketojenik diyette yer verilmelidir.
  • Kuruyemiş ve Tohumlar: Ay çekirdeği, badem, ceviz, fındık, kabak çekirdeği gibi kuruyemiş ve tohumlar ketojenik diyette gönül rahatlığıyla kullanılabilir.
  • Meyveler: Bütün avokado ve/veya taze guacamole gibi meyveler, sınırlı porsiyonlar olmak üzere tüketilebilir.
  • Peynir: Beyaz peynir, kaşar peyniri, keçi peyniri, krem peynir, mozarella, tulum peyniri gibi ürünler ketojenik diyette tercih edilebilen süt ürünleridir.
  • Sağlıklı yağlar: Başta sızma zeytinyağı olmak üzere sağlıklı bitkisel yağlar özellikle tercih edilmelidir.
  • Yumurtalar: Omega-3 içeren büyük yumurtalar tüketilmelidir.

Ketojenik Diyette Kaçınılması Gereken Gıdalar

  • Alkol: Alkollü içecekler, karbonhidrat içerikdikleri için bireyin ketoz durumundan çıkmasına yol açabilir.
  • Soslar: Mayonez, ketçap gibi soslar genellikle şeker ve sağlıksız yağ türleri içerirler.
  • Baklagiller: Barbunya fasulyesi, bezelye, mercimek, nohut ve benzerleri içeriklerindeki karbonhidrat sayesinde keto rejimi için uygun değildirler.
  • Kök Sebzeler: Patates, tatlı patates, havuç, yaban havucu, içeriklerinde bulunan şekerler ve karbonhidratlar nedeniyle keto rejimini bozabilirler.
  • Meyveler: Çilek tarzı meyvelerden çok küçük porsiyonlar hariç olmak üzere tüm meyveler doğal olarak içlerinde bulunan karbonhidratlar nedeniyle ketoz rejimine uygun olmayan bir konumdadırlar.
  • Şekerli Yiyecekler: Kola, meyveli soda, meyve suyu, şekerli çay, şekerli kahve, kek, dondurma gibi çeşit tatlılar içerdikleri şeker nedeniyle vücudun ketoz durumundan çıkmasına neden olurlar.
  • Şekersiz Diyet Gıdaları: Bu türlerin içinde bazı vakalarda keton seviyelerini etkileyebilen şeker alkolleri yüksek oranda görülür. Bu gıdalar aynı zamanda endüstriyel olarak daha çok işlenirler ve diyete olumsuz etki edebilirler.
  • Tahıllar veya Nişastalar: Buğday bazlı bütün ürünler, bulgur, makarna, pirinç ve çeşitli tahılların tamamı aşırı yüksek miktarda karbonhidrat içerirler.

Özet olarak

Yazımızda, Ketojenik diyet nedir, nasıl yapılır, ne işe yarar ve zararları nelerdir gibi bir çok soruya yanıt verdik. Kısaca Ketojenik diyet veya keto diyeti, düşük karbonhidrat ile yüksek yağlı uygulanan bir diyettir. Ketojenik diyet uygulamaya karar vermeden önce yavaş adımlarla karbonhidratları hayatınızdan çıkarma denemesi yapmak size diyet süresince yardımcı olacak ve kolay adapte olmanızı sağlayacaktır. Diyeti uygulamadan önce uzman görüşü almanız tavsiye edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Son zamanların diyet modellerinden biri olan düşük kalorili ketojenik diyet ile bir haftada 2 kiloya kadar yağ kaybını sağlamak mümkündür. Bu diyet yağdan kilo kaybında en etkin ve güvenli yöntemdir.

  • Yağ ve tereyağı (hindistan cevizi yağı, doğal tereyağ).
  • Fındık, fıstık, ceviz, kaju vs.
  • Yumurta.
  • Beyaz ve kırmızı etler.
  • Mantar.
  • Bol lifli yeşil sebzeler ve domates.
  • Süt hariç tüm tam yağlı süt ürünleri.

Süt ve yoğurt protein ve yağ içerdiği gibi daha fazla oranda karbonhidratı da içlerinde barındırırlar. Bu nedenle ikisi de ketozisi bozabileceğinden önerilmez.

Ketojenik diyet içirişinde pirinçle beraber bulgur da tavsiye edilmemektedir.

Yüksek miktarda karbonhidrat ve çeşitli yapay tatlandırıcıları içeren yasaklı gıdalar tüketilerek yapacağınız kaçamaklar sizi “ketosis” durumundan çıkartır.

Diyet içeriği oldukça düşük olduğu için 3 ana öğüne ek olarak 1 ara öğün yapılarak genellikle gün 4 farklı öğüne bölünerek uygulanır.

3-4 haftalık bir süreç ketojenik diyet için yeterlidir.

Ketojenik diyetin temeli karbonhidratları önemli ölçüde sınırlayıp, yağ ve protein tüketimini artırmaya dayanıyor. Diyet içeriği %70 yağ, %20 protein ve yalnızca %10 karbonhidrat içerir. Ekmek, pilav, makarna gibi karbonhidrat içeren gıdalar ile beslenmek yerine balık, tereyağı, zeytinyağı, et vb. gıdalarla yağ ve protein miktarı arttırılır.

Bu makaleyi faydalı buldunuz mu? Değerlendirin:
(Toplam Oy: 92 Ortalama: 5)

İlgili Bağlantılar

Okurların dikkatine:
Web sayfamızın içeriğini oluşturan yazıların amacı genel bilgilendirmedir ve teşhis yada tedavi yerine geçmez. İlgili bilgiler ve öneriler her bünye için değişik sonuçlara sebep olabilir. Bu nedenle paylaştığımız içeriklerde yer alan önerileri uygulamadan önce mutlaka hekim görüşü almanızı tavsiye eder, aksi durumda doğabilecek sonuçlardan sorumlu olmayacağımızı bildiririz.

X